Christie for Christmas – part 1

23 12 2006

Agatha Christie kojarzy się wszystkim głównie z licznymi i niezwykle popularnymi kryminałami, które napisała. I słusznie, bo to one uczyniły ją sławną. Ale jej twórczość – choć tak istotna – to tylko część tajemnicy jej sukcesu i efekt tego, jaką była osobą. Tworzymy, wykorzystując materiał, z którego sami się składamy: naszą osobowość, myśli, uczucia, obserwacje, odkrycia. Christie była osobą bardzo ciekawą. Skłonność do autoanalizy i zdolność obserwacji otaczającego ją świata oraz umiejętność „wyłuskiwania” z życia określonych typów osobowości i dostrzegania kierujących ludźmi motywów, często głęboko skrywanych, uczyniły z niej znakomitego psychologa.

Agatha Mary Clarissa Miller ChristieZ jednej strony, treść jej książek przesiąknięta jest – poza misternymi intrygami i frapującymi zagadkami – niezwykle trafnymi, a często zaskakującymi, obserwacjami psychologicznymi oraz szczegółami i szczególikami społeczno-obyczajowymi, które tworzą w jej książkach zupełnie niepowtarzalną atmosferę Anglii (i nie tylko) na przestrzeni niemal całego dwudziestego wieku. Z drugiej strony naturalny dialog, tak charakterystyczna dla niej forma przekazu, pozwalał na wyrażanie całej gamy uczuć, motywów i wszelkich treści w sposób bezpośredni i bez odgrywania roli wszechwiedzącego autora, tłumaczącego czytelnikowi, dlaczego bohater postępuje tak, a nie inaczej.

Spójność psychologiczna postaci w jej książkach sprawia, że nabierają one wiarygodności, mimo, że często nakreślone są tylko jakby od niechcenia, raczej naszkicowane, niż namalowane pełną paletą barw. Tych „kilka kresek” wystarczy jej, by stworzyć wizerunek osobowości stanowiącej spójną i wyrazistą całość, będącą jednocześnie określonym typem, którego manifestacje i wariacje możemy dostrzegać następnie w rzeczywistości, w otaczających nas ludziach. Pod pewnym względem, bohaterowie Agathy Christie mają w sobie coś archetypowego.

Sama Agatha była osobą skrytą, wolała pracować i żyć poza światłem jupiterów, rzadko i niechętnie odsłaniając szczegóły swego życia prywatnego. Zdawała sobie sprawę z tego, że nie jest w stanie zapobiec ani zabronić pisania o niej i o jej życiu, więc żeby przynajmniej częściowo uniknąć wypisywania bzdur na swój temat, napisała autobiografię – zdecydowanie najwspanialsze dzieło swego życia. W niej zawarła cząstkę prawdziwej siebie, zgodnie z tym, co napisała w przedmowie: Nigdy nie poznamy całego człowieka, jakkolwiek niekiedy w okamgnieniu poznajemy prawdziwego człowieka.

Zgodnie z jej przewidywaniami, a wbrew pragnieniu, wielokrotnie i na różne sposoby próbowano uchylić rąbka prywatności jej życia, nigdy jednak nie zdołano zrobić tego lepiej, niż ona sama – we wspomnieniach z wypraw archeologicznych z drugim mężem do Syrii Opowiedzcie jak tam żyjecie, w powieści psychologiczno-obyczajowej wydanej pod pseudonimem Mary Westmacott Niedokończony portret i oczywiście w Autobiografii. Nigdy też nikomu nie udało się zgłębić wszystkich jej tajemnic, bo jeśli Agatha Christie postanowiła nie zdradzić tego czy innego sekretu, konsekwentnie i niewzruszenie milczała.

Jej horoskop (obliczony na 15 września 1890 roku, godz. 4:00 GMT, Torquay, Anglia) zdaje się potwierdzać niezwykłość osoby swej właścicielki, ale nawet on nie zdradza wszystkich jej tajemnic. Poniżej przyjrzymy się kilku wątkom jej urodzeniowego horoskopu, których potwierdzenie znaleźć można w tym, co pisała i mówiła o sobie i swoim życiu sama Agatha Christie.
Horoskop Agathy Christie
Dzieciństwo spędziła w Torquay, w hrabstwie Devon, będąc córką Amerykanina i o dziesięć lat od niego młodszej Angielki. Dla Agathy, jej matka, Clara Miller, była postacią niezwykle ważną. W horoskopie na matkę wskazuje Księżyc, opisując nie tyle jej rzeczywistą postać, co raczej jej obraz w oczach właściciela horoskopu. Księżyc w horoskopie Agathy Christie położony jest w Wadze, na przełomie domów pierwszego i drugiego (w zależności od przyjętego systemu), w luźnej koniunkcji ze Słońcem w Pannie (ponad 10 stopni, różne znaki), w trygonie z Jowiszem w Wodniku (w obrębie 1 stopnia) i w trygonie z koniunkcją Neptuna i Plutona w Bliźniętach (5-6 stopni; jednostopniowa koniunkcja Neptun Pluton). Clara Miller, jako dziecko, została wysłana do zamożnej ciotki mieszkającej w Ameryce, która mogła zapewnić jej odpowiednie wykształcenie i wszystko to, co mogą dać pieniądze. Straciła jednak coś znacznie cenniejszego: możliwość dorastania z własną matką i braćmi. Rozpaczliwie tęskniła za domem i czuła się dzieckiem niechcianym i niekochanym.

W Ameryce Clara poznała i poślubiła Frederica Millera, o dziesięć lat starszego od siebie pasierba swojej ciotki, z którym później zamieszkała w Anglii. Małżeństwo to Agatha opisuje jako niezwykle szczęśliwe i w pełni udane, choć jednocześnie jej rodzice różnili się od siebie całkowicie. Według Tracy Marks ludzie, w horoskopach których występuje koniunkcja Słońca i Księżyca „doświadczają swej matki i ojca jako niepodzielnej jedności”. Mimo, że w horoskopie Agathy Christie koniunkcja Słońca i Księżyca jest bardzo luźna, światła te znajdują się w różnych znakach, a w dodatku jest to aspekt separacyjny, powyższa interpretacja wydaje się jak najbardziej słuszna.

Pierwszodomowa pozycja Księżyca w horoskopie Agathy podkreśla ważną rolę, jaką matka odegrała w jej życiu, w budowaniu poczucia własnego Ja. Postrzegała ją jako osobę „zagadkową i frapującą – o osobowości silniejszej niż ojca i poglądach nader oryginalnych”. Clara cieszyła się wielkim autorytetem, „a każdego jej słowa słuchano zawsze z uwagą. Mogłaby być wprost znakomitą wychowawczynią. Cokolwiek ci mówiła stawało się natychmiast ważne i doniosłe”. Na matkę o takim autorytecie, wyczuwanym przez całe życie nie tylko przez bliskich, ale też przez uwielbiającą ją służbę, a nawet osoby zupełnie obce, wskazuje trygon Księżyca z Plutonem, podkreślający jednocześnie symbiotyczny charakter związku Agathy z matką. Janet Morgan pisze w biografii Agathy Christie, że brak poczucia bezpieczeństwa, którego doświadczyła w dzieciństwie Clara po latach uczyniło ją wyjątkowo zaborczą matką, co z kolei „wzmogło oddanie Agathy, które z biegiem czasu stało się wręcz obsesyjne”. Inną manifestacją charakterystyczną dla połączenia Księżyc-Pluton jest matka-uzdrowicielka, której „dotyk miał jakąś magnetyczną, uzdrawiającą moc. W pokonywaniu choroby nikt jej nie dorównał. Potrafiła przekazać swoje siły witalne”.

W ciekawy sposób manifestował się też trygon Księżyca z Neptunem, planetą uduchowienia, natchnienia, empatii, telepatii i jasnowidzenia. Clara obdarzona była „silną i twórczą wyobraźnią. Nigdy nie widziała szarzyzny lub zwyczajności rzeczy. Miewała też osobliwe przebłyski intuicji – wiedziała nagle, o czym myślą inni ludzie”. Zdolności te zadziwiały bliskich Clary, a siostra Agathy, Madge, powiedziała kiedyś: „Jeśli nie chcę, żeby mama o czymś wiedziała, to nawet o tym nie myślę, gdy ona jest w pokoju”. W sposób typowy dla neptunicznej osobowości postrzegała świat zawsze w żywszych kolorach, niż w rzeczywistości, a ludzi jako lepszych czy gorszych, niż na to zasługiwali.

Ta inklinacja do odbiegania od rzeczywistości, wzmocniona była jeszcze przez właściwości trygonu Księżyca z Jowiszem w Wodniku, wskazującego na zamiłowanie matki Agathy do eksperymentów zarówno na polu edukowania swoich córek, jak i własnej religijności. Jako wielka entuzjastka kształcenia dziewcząt, Clara wysłała starszą córkę do szkoły z internatem, co wówczas było z jej strony oznaką nowoczesności, zaś ze strony jej męża – tolerancji, miłości i zaufania do żony. Nieco później, „w sposób dla siebie charakterystyczny zmieniła poglądy na zgoła przeciwstawne”, stwierdzając, że dzieciom przed ósmym rokiem życia nie powinno się pozwalać czytać. Tak miało być „zdrowiej dla oczu, a także dla mózgu”. Na szczęście Agatha niechcący przechytrzyła matkę.

Drugą sferą eksperymentów Clary była religia. „Miała, jak myślę, wrodzone skłonności do mistycyzmu, modlenia się i kontemplacji” pisała Agatha o matce, która po zainteresowaniu katolicyzmem, unitarianizmem, teozofią oraz zaratusztrianizmem, ku uldze swego męża, wróciła na łono Kościoła anglikańskiego.

Księżyc w horoskopie Agathy symbolizuje nie tylko jej matkę. Ukazuje również pragnienie poczucia bezpieczeństwa, które zapewnić ma harmonia, spokój i związek partnerski, bez zaangażowania się w który pełne zaspokojenie emocjonalne jest niemożliwe. Budowanie harmonijnego otoczenia, którego celem jest uspokajanie i podnoszenie na duchu, przejawiało się u małej Agathy w połączeniu z neptuniczną fantazją w postaci rodziny Kociąt, jej niewidzialnych przyjaciół i towarzyszy zabaw. Również w życiu dorosłym Agatha wysoko ceniła wartość małżeństwa i bezpieczeństwa, jakie mogło jej zapewnić.

Tracy Marks pisze o takiej pozycji Księżyca w horoskopie: „Obawiamy się w jakikolwiek sposób naruszyć stałość związku, wówczas bowiem musielibyśmy przyjąć do wiadomości, że w gruncie rzeczy jesteśmy odrębnymi, samotnymi istotami. Takie wzorce postępowania mogły zostać nam wpojone przez rodzica, który (…) wzbudził w nas przekonanie, że związek zawsze oznacza podporządkowanie się komuś”. Taką interpretację ilustrują słowa Clary, która powiedziała kiedyś córce: „Mąż musi być na pierwszym miejscu, nawet przed dziećmi, brat na jeszcze dalszym. Pamiętaj, jeśli nie jesteś przy swoim mężu, jeśli zostawiasz go samego, to go utracisz. A dotyczy to szczególnie takich mężczyzn, jak Archie (…). Z mężczyznami nigdy nie wiadomo (…). Żona musi być ze swoim mężem, bo jeśli jej nie ma, on sobie myśli, że ma prawo o niej zapomnieć”. Agatha zgadzała się z matką, choć uznała, że były to słowa „w prawdziwie wiktoriańskim duchu”. Z perspektywy astrologicznej, była to natomiast kwintesencja lęków trapiących osobę z Księżycem w Wadze.

Agatha dwukrotnie była mężatką, a zdradę i rozwód z pierwszym mężem, Archibaldem Christie, przeżyła niezwykle głęboko, przypłacając je depresją i załamaniem nerwowym. Do dzisiaj nie rozwiązano zagadki jej tajemniczego zniknięcia na jedenaście dni, najwyraźniej miało ono jednak ścisły związek z jej ówczesnym stanem psychicznym i emocjonalnym, wynikającym (obok śmierci matki) z nieoczekiwanego rozpadu jej małżeństwa. Kiedy Agatha dowiedziała się o zdradzie męża, długo nie chciała uwierzyć, że właśnie kończy się jej małżeństwo: „Najzwyczajniej w świecie nie potrafiłam uwierzyć. Sądziłam, że to przejściowa historia. Nigdy dotąd nie miałam ani cienia podejrzeń. Żyliśmy szczęśliwie i w harmonii. (…) Wytrwałam przez rok, licząc, że Archiemu się odmieni. Na próżno. Tak się zakończyło moje pierwsze małżeństwo”.

Według Tracy Marks, Księżyc w Wadze wskazuje również na satysfakcję płynącą z posługiwania się umysłem, wykorzystywania „umiejętności obiektywnego oglądu i syntezy. W dostrojeniu się do konstruktywnych wpływów naszego Księżyca w Wadze mógł nam pomóc rodzic, który wysoko nas cenił, lubił sprawiać nam przyjemność, zachęcał do rozwoju estetycznego i intelektualnego, a także chciał i potrafił docenić nasz punkt widzenia”. W przypadku Agathy, oboje rodziców wysoko ceniło wszelkie jej umiejętności i zachęcało ją do ich rozwijania. To właśnie jej matka, po szczęśliwej porażce swej eksperymentalnej metody edukacyjnej, sprowokowała ją do podjęcia pierwszych prób pisarskich, rozwiewając wątpliwości Agathy, czy aby umie napisać opowiadanie i twierdząc, że obie jej córki potrafią zrobić wszystko, co tylko zechcą. Z kolei ojciec Agathy, symbolizowany w jej horoskopie przez Słońce w Pannie, zachęcał ją do rozwijania logicznego myślenia i umiejętności arytmetycznych. Nauczył ją liczyć, a następnie wręczył jej książeczkę zatytułowaną „Problemy”, którą mała Agatha uwielbiała, choć, jak pisała „matce wydawało się dziwne, że lubię rachunki, bo jej nigdy, jak chętnie przyznawała, niepotrzebne były żadne cyfry i miała tak wielkie trudności w prowadzeniu domowych rozliczeń, że przejął je ojciec”. Oto kolejny przykład tego, jak rodzice Agathy, choć zupełnie od siebie różni, stworzyli szczęśliwy i harmonijny związek, który w horoskopie pisarki symbolizuje koniunkcja Słońca i Księżyca.


Działania

Information

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s




%d bloggers like this: